İnsanın evleneceği kişiyi Allah mı belirler, yani kader midir?

İnsanın evleneceği kişiyi Allah mı belirler, yani kader midir?

Ayetullah Sistani’nin fetva bürosuna ilginç bir soru geldi. İnsanların çoğu zaman dillerine doladıkları bir klişeyi aydınlatacak o soru ve cevabını sizler için paylaştık:

 SORU:  İnsanın evleneceği kişiyi Allah mı belirler, yani kader midir?

CEVAP:

Yüce Allah’ın adıyla

Âlemde iki kanun hüküm sürmektedir:

1- İlliyet ve sebep kanunu. Yüce Allah varlık âleminde her şeyin oluşumunu bir sebebe bağlamıştır. Mesela ateşi sıcaklığın sebebi kılmıştır. Bu kanun tüm âlemde hâkimdir. Bu manada ateşi yemek pişirmede kullanmakla onunla evi yakmak arasında hiçbir fark yoktur.

Bizim tabiata hâkim olan bu kanundan doğru şekilde istifade etmemiz gerekir. Dolayısıyla eğer evimiz ve eşyalarımız yanacak olursa, “bizim kaderimizde varmış” dememeliyiz. Aksine bunu kendi kusurumuza bağlamalıyız.

2-  Allah insanı irade sahibi ve seçme hürriyeti olan bir varlık olarak yaratmıştır. O, yaptığı işlerde mecbur değildir. Allah insana kendi işlerini yapma gücünü vermiştir. Eğer insan bir işi yaparken onun karşısına bazı faktörler çıksa da bunlar sadece muktezi haddindedir ve insan iradesi ile onları engelleyebilir.

Dolayısıyla insan kendi iradesi ile namaz kılar, oruç tutar ve hayır işler görür; bunda mecbur değildir. Yine kendi irade ve seçimi ile günah işler; bunda da mecbur değildir. Dolayısıyla burada da “benim kaderimde böyle olmak varmış” diyemez. Aksine şunu söylemelidir: Ben bu işi yaptım veya yapmadım.

Mesela: Eğer bir kıza çok zengin biri talip olursa; kız da ailesiyle birlikte hiçbir araştırmada bulunmaksızın, evlilik talebini kabul ederse; sonra da kocasının kötü huylu veya imansız olduğu anlaşılırsa burada “kaderim böyleymiş” demesi doğru değildir. Bilakis evlenmeden önce hiçbir araştırma yapmadıkları için kendilerini kınamalıdırlar.

Veya dindar ve güzel huylu biri kıza talip olursa; ancak parası ve zenginliği olmadığı için ona olumsuz cevap verirlerse; sonra da o adam başka bir kız ile evlenip mutlu olduğunda, ona olumsuz cevap veren kızın “benim nasibim değilmiş” demesi doğru değildir. Aksine şöyle demelidir: Ben dünyevi düşünüp bu dindar gençle evlenmeyi reddetmekle hata yaptım.

Google+ WhatsApp